Toekomstige kwaliteiten van een ambtenaar.
“Het is onmiskenbaar dat de druk op deze groep is toegenomen. Er is meer transparantie, burgers verwachten snelheid in handelen er wordt een grote verantwoordelijkheid gevoeld onder ambtenaren. In mijn essay besteed ik inderdaad aandacht aan de persoonlijke kwaliteiten van een ambtenaar, maar gek genoeg wordt er alleen naar dat rijtje, de competenties van ambtenaren, gekeken. Dat competentiedenken is naar mijn smaak een beetje voorbij. Het is juist belangrijk om een context voor ambtenaren te creëren waar ze de ruimte krijgen om -plat gezegd- eens op hun bek te mogen gaan. Ik denk dan aan een organisatieklimaat dat veilig voelt en dat prikkels uitstuurt tot leren. Een organisatiestructuur die plat is en waar ruimte is om te experimenteren. Organisaties die voldoen aan die kenmerken, hebben een grotere kans op ambtenaren met de juiste individuele kwaliteiten.”
Attributen voor ambtenaren
“In haar visie op publiek leiderschap heeft de Algemene Bestuursdienst het over drie attributen die een ambtenaar, en dan vooral de ambtelijke top, moet hebben. Dat vind ik toch meer passen dan competenties. Van competenties gaat iets uit van: dat moet je kunnen. Attributen zijn meerdimensioneel en belichaam je.Het eerste is samenwerkend vermogen. Dus, kort gezegd, ben je er van bewust dat je het niet alleen af kunt. Het tweede is integriteit, maar dan meer als waardekompas om om te gaan met ambiguïteit. En het derde attribuut is reflectiviteit. Ofwel, heb je het vermogen om jezelf zo nu en dan eens op de onderzoekstafel te leggen.”
Ambtelijk apparaat is reflectie van samenleving
“Onderschat niet hoe moeilijk het is om van een hiërarchische structuur naar een ambtelijke organisatie 3.0 te gaan.De transformatie naar zo’n ambtelijke organisatie gaat op sommige plekken overigens sneller dan elders. Kijk naar de implicaties van bijvoorbeeld de decentralisatie van Jeugdzorg. Die gemeenteambtenaren moeten al volgens netwerk-principes werken en de-hierarchiseren sneller dan bijvoorbeeld departmenten, waar het bestuur toch verder weg staat. De transformatie zal stapsgewijs zijn intrede doen. Kijk, het ambtelijk apparaat is toch een reflectie van de samenleving. Die samenleving verplat al, de hele wereld ligt open. Generatie Y met andere waardepatronen en hun pragmatisme is al aan de slag binnen de overheid. De grootste ‘agent of change’ is het opleidingsniveau. We zijn veel hoger opgeleid dan zeg in de jaren 70. Dat samen met techniek, denk aan The Internet of Things, zal onmiskenbaar zijn uitwerking hebben op de ambtelijke organisatie.”